• YAZARLARIMIZ

    Prof. Dr. Adnan KULAKSIZOĞLU
    Fatih Üniversitesi Pdr Bölüm Başkanı
    akulaksizoglu@fatih.edu.tr
    2013-03-20

    Üniversite, Meslek ve Meslek Seçimi


    Üniversite, Meslek ve Meslek Seçimi

    Üniversiteler bilimsel özerkliği ve kamu tüzel kişiliğe sahip, yüksek düzeyde eğitim-öğretim, yayın ve bilimsel araştırma yapan enstitü, fakülte ve yüksek okul gibi birimlerden oluşan öğretim kurumlarıdır. Bu kurumlar dünyanın her yerinde üniversal/evrensel kurallara göre kurulmalı ve yönetilmelidir.

    İyi Üniversite / Evrenkent Nasıl Olur?

    Her kurum gibi üniversiteler de farklı gelişmişlik düzeyindedir. Üniversite gibi bir kurumun niteliğini her şeyden önce çalıştığı öğretim elemanları belirler.

    Öğretim Elemanın Niteliği

    Öğretim elemanının yayınladığı ulusal ve uluslar arası yayınlar; bu yayonların belirli bilimsel indekslerce taranan dergilerde çıkmış olması, yayınlarına yapılan atıf sayısı, alan bilgisi, ders anlatma becerisi, eğitimsel görsel işitsel araçları kullanıp kullanmaması, alanındaki yenilikleri takip edip etmemesi, öğrenci ile kurduğu iletişim kalitesi, derste öğrenciyi etken tutma ve sınıf yönetim becerisi, zamanı verimli kullanması gibi birçok özellik öğreti elemanının niteliğin yansıtmaktadır.

    Öğrencinin Niteliği

    Öğrenciye ait özellikler de bir üniversitenin niteliğinin belirleyicilerindendir. Öğrencinin seçtiği alanı isteyerek seçmesi, alanı öğrenmeye yönelik güdüsü, konular hakkındaki ön bilgisi, ders çalışma becerisi ve kitap okuma alışkanlığı, üniversitede geçirdiği zaman, katıldığı serbest zamanı kullanma becerisi gibi birçok özelliği üniversitenin niteliğini artıracaktır.

    Fiziksel koşulların Uygunluğu

    Üniversitedeki ders araç gereçlerin ve laboratuvarın, araştırma birimlerinin varlığı ve kullanıma açık olmaları ve öğretim elemanlarının bunları kullanma sıklığı ile Üniversitenin binalarının ve yeşil alanlarının fiziki koşullarının uygunluğu da üniversitenin kurumsal niteliğinin olumlu olarak ortaya çıkmasına yardım eder. Öğrenci başına düşen yeşil alan ve hacim, öğrencilerin ders dışı zamanlarını geçirecekleri ve spor yapacakları mekânların varlığı, öğrencilerin serbest zaman etkinliklerini yapabilecekleri öğrenci kulüplerinin etkin bir şekilde çalışması ve öğrencilerin bunlara katılım derecesi de üniversitenin “iyi” olmasının belirleyicisidir.

    Üniversitenin Yönetildiği Yasalar

    Bir yükseköğretim kurumu olan üniversitenin yönetildiği yasalar onun öğrenci alımını, öğretim elemanının yetiştirilmesi ve işe yerleştirilmesini, özerk-bağımsız bir kurum olup olmamasını, Rektör, Dekan, Enstitü Müdürü ve diğer yöneticilerin atanmasının hangi usullere göre yapılacağını belerler.

    Üniversitenin Mali Yapısı

    Üniversitenin yönetildiği yasalar aynı zamanda üniversitenin mali yapısını da belirler. Bir yükseköğretim kurumunun parasal kaynakları ne kadar güçlü ise ve öğrenci başına harcanan para ne kadar yüksekse, üniversitenin niteliği de o oranda artacaktır. Üniversiteye harcanan para binaların donanımı, kütüphane zenginleştirilmesini, üniversitenin sağlık, spor ve kültür hizmetlerinin daha da kaliteleşmesini sağlar. Öğretim elemanlarının tatmin edici ücretler alması, öğretim elemanlığa talebi artıracak ve iyi araştırıcılar ve bilim insanları üniversite hocalığını tercih edecektir.

    Üniversitenin Bilimsel Gelişmeleri Takibi ve Eşdeğerlik

    Üniversitenin fakültelerinin ve fakültelerdeki Bölümlerin çağdaş ve gelişmiş üniversitelerdeki gibi olması, ders programlarının bilimsel gerçeklere uygun olarak hazırlanması, derslerin alanındaki küresel ölçekteki çağdaş gelişmeleri yansıtacak biçimde verilmesi, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyindeki mezunların diplomalarının eşdeğerliğinin sağlanmış olması gibi özellikler de üniversitenin kalitesinin belirleyicilerindendir.

    Üniversite Kültürü

     Her örgüt gibi üniversitelerin de bir geçmişi, geçmişle birlikte oluşan gelenekleri ve ananevi olarak gerçekleştirdiği faaliyetleri vardır. Üniversitenin her yıl geleneksel olarak düzenlediği bilimsel toplantılar, mezuniyet törenleri, sportif çalışmalar, kültürel faaliyetler, öğretim yılı başında ve sonunda yapılan açılı ve kapanış törenleri, mezunlar derneğinin olması ve mezunların yaptığı yıllık yemekler, üniversite spor takımının katıldığı yarışmalar, üniversitenin amblemi, rozeti ve bunun gibi birçok nitelik o üniversiteye ait bir kültür oluşturur. Bu kültür o üniversitede okuyanlarda bir kuruma aidiyet ve “biz” duygusu oluşturur. Bu üniversitede çalışanlar o kurumun bir üyesi olmaktan memnuniyet duyar. Bu kültür o üniversite hakkında insan zihninde olumlu bir imge oluşturur.

    Üniversitenin İklimi

    Her kurum gibi üniversite de kendine has bir ”hava” taşır. Bu manevi hava, siz o kuruma girdiğinizde olumlu veya olumsuz olarak hissettiğiniz bir çeşit ortama ait iklimdir. Bu üniversitenin binalarının görünüşü, mimari yapısı, kullanılan renkler, tefriş edilme biçimi, bahçe düzeni ve kurum hakkındaki söylenecekler ve çalışanların birbirleri ile kurdukları ilişkiler sonunda oluşan, kurumu çekici, okunabilir, insanların orada olmaktan haz duyduğu bir mekân olarak algılanması veya algılanmasına sebep olan bir iklimdir.

    Üniversite ve Çevresindeki Kültürel ortam

    Üniversiteler çevrelerine, toplum bilim, sanat ve kültür bakımından hizmet veren kurumlar olduğu kadar, aynı zamanda bu bakımdan çevrelerinden beslenen kurumlardır da. O neden üniversitelerin bulunduğu ortamlar ne ölçüde bilim, sanat ve kültür bakımından zenginse; her iki taraf açısından karşılıklı olumlu etkileşim o oranda mümkündür.

    Üniversite ve İletişim

    Üniversite gibi yoğun insanlar arası ilişki gerektiren bir ortamda öğrenciler arasında, öğrenciler ile öğretim üyeleri arasında öğretim üyelerinin birbirleri ile ilişkilerinde ve üniversite yönetiminin hem öğretim üyeleri,  hem de öğrencilerle karşılıklı ilişkisinde ve üniversite öğretim üyeleri ile toplumun diğer katmanları arasında bütün iletişim kanalları açık olmalıdır.

    Üniversitelerin bir görevi de topluma belirli konularda bilgi vermek ve aydınlatmaktır. Ayrıca üniversitenin çeşitli sanayi ve işkolları ile işbirliği yapması, onlarla çeşitli projelerde çalışması hem üniversitenin topluma fayda sağlama yolu, hem de üniversite çalışanlarının ve öğrencilerinin uygulama yaparak bilgi ve becerilerini pekiştirmelerini sağlar.

    Üniversite aynı zamanda üniversite diploması gerektiren mesleklerin eğitiminin de verildiği yerdir.

    Meslek

    Devamlı olarak yapılan taşama maddi ve manevi doyum veren, belirli bir eğitim ve/veya tecrübeyi gerektireni bir dereceye kadar bilgi ve beceri isteyen toplumda belirli bir ihtiyacı gideren ve genelde ahlak kuralları ile çelişmeyen faaliyettir. Meslek hem para kazanarak yaşamını devam ettirmenin bir yoludur, hem de kendini geliştirme ve gerçekleştirmek için bir araçtır. Mesleğimiz yaşamımız boyunca hangi çevrede yaşayacağımızı, kimlerle iletişim içinde olacağımızı ve yaşama şartlarımızın nasıl olacağını belirler. O nedenle meslek seçimi alacağımız önemli kararlardan biridir.

    Meslek Çeşitleri

    Birbirlerinden değişik binlerce meslek vardır. Bu meslekleri farklı özelliklere göre sınıflandırabiliriz.

    1.      Uzmanlık isteyen Meslekler, (Beyaz Önlüklüler)

    2.      Beceriye Dayalı Meslekler, (Mavi Önlüklüler)

    Bu ayrımda uzmanlık isteyen meslekler üniversite diploması gerektirmekte, beceriye dayalı mesleklerde üniversite diploması aranmaktadır. Bu nedenle beceriye dayalı mesleklerde çalışanların üniversite eğitimi alması gerekmektedir. Uzmanlık gerektiren, yalnız üniversite mezunlarının yapabileceği meslekler: psikologluk, avukatlık, doktorluk, mühendislik gibi mesleklerdir.

    Meslekler ayrıca teknolojik bilgi ve el becerisi gerektiren meslekler, mal üretimi yapılan meslekler, hizmet üretimi yapılan meslekler, ticarete yönelik meslekleri, sanat ve eğlence yönelik meslekler olarak değişik şekillerde sınıflandırılabilir.

    Mesleklerin bir de yapılış yaşına göre yapılan sınıflandırılması vardır. Buna göre meslekler erken yaşta başlanan, normal yaşta yaşta başlanan ve  daha geç yaşta başlanan meslekler olarak da ayrılabilir. Buna karşılık mesleklerin yapılabilirlik sürelerine göre yapılan bir sınıflandırma da vardır. Bu da kısa ömürlü, normal sürede yapılabilen ve uzun süre yapılabilen meslekler olarak ayrılmaktadır.

    Kısa ömürlü meslekler genellikle fiziksel güç ve yüz ile vücut güzelliği isteyen işlerdir. Profesyonel sporculuk, mankenlik, fotomodellik gibi kısa ömürlü meslekler genellikle erken yaşta başlanan faaliyetlerdir ve uzmanlar bunları “Kaçış meslekleri” olarak nitelendirmektedir.

    Gençler çok fazla nicelik gerektirmeyen bu meslekleri genellikle örgün eğitimini tamamlamadan girmekte bitirmediklerinden ve yapacak başka meslekleri olmadığından mesleksiz ve dolayısıyla işsiz kalmaktadırlar.

    Meslek Seçiminde Etkili Olan Özelikler:

    Her meslek elemanının niçin o mesleği seçtiğinin sebepleri vardır. Rastlantı ya da tesadüf meslek seçiminin bir sebebi olsa da meslek seçimini etkileyen sebepler kişisel özellikler, aileye ait özellikler, çerçeveye ait özellikler ve mesleğin kendisine ait özellikler olmak üzere sıralanabilir.

    Kişisel Özellikler:

    Kişinin kendisine ait zekâ, yetenek, ilgi, kişilik yapısı ve fiziksel özellikler ve mesleki değerler gibi özellikleri içerir.

    Zekâ:

    Meslek seçiminde etkili olan niteliklerden zekâ, bireyin öğrenme kapasitesini, bir bakıma kavrama genişliğini ve hızını gösteren önemli bir özelliktir. Bireyler arasında zekâ seviyeleri ve zekâ biçimleri bakımından ölçülebilir farklar onların meslek seçimlerini de etkileyebilir. Bir mesleki alanda öğrenilmesi gereken becerileri kolaydan zora sıralarsak, her birimizde çeşitli zorluk seviyelerindeki becerileri öğrenme bakımından farklar olacaktır, bu farklar çoğunlukla öğrenme kapasitelerine yani zekâlarına bağlıdır.

    Yetenek:

    Yetenek bir etkinliği-beceriyi yapabilme konusundaki doğuştan getirilen yatkın olma(istidat) ve öğrenme ile kazanılmış güce denir. Yetenekler sözel ve sayısal alanda veya şekil-uzay ilişkileri olabileceği gibi, güzel sanatlar alanında veya hareketlerle ilgili olabilir.

    İlgiler:

    İlgiler bir etkinliği bir süre bağlanma eğilimi olarak tanımlanabilir. Her birimiz doğal olarak yapmaktan hoşlandığımız ilgi alanlarına yöneliriz ve bazı hallerde bu ilgi alanlarını içeren mesleklere yöneliriz. Açık havada hoşlanan, mekanikten, hesap etmekten, içinden konuşmaktan, sanattan, edebiyattan, müzikten, sosyal yardımdan hoşlanma, bunlara karşı ilgi duyma gibi birçok ilgi alanımız vardır.

    Kişilik:

    Kişilik yapısı ile meslek arasında yakın bir ilişki vardır. İnsanlar kişiliklerine uygun meslekleri seçme eğilimindedirler. Başka bir açıdan bakarsak mesleki çalışmalar o meslekte çalışanların kişiliklerini yansıtma alanıdır. Kişiliğin bir boyutu olan benlik kavramı bireyin nasıl bir insan olduğuna dair değerlendirmelerini içerir. Hangi meslek rolü ve nasıl bir mesleki itibarı benimsediğine dair düşünceleri mesleki benlik olarak adlandırılır. Bireylerin çalışma yaşamlarına girmeleri bir dizi zihinsel ve davranışsal hazırlıklı oluşa bağlıdır. Bu hazırlıklı oluş mesleki olgunluk kazanma sürecidir. Bir mesleği yapabilmek o meslekle ilgili belirli becerileri bilgi ve beceriler edinildikten sonra mesleki olgunluk yanında bir mesleki yetkinlik veya mesleki yeterlilik duygusu da geliştirilir.

    Mesleki Değer:

    Çalışmaya ve meslek edinmeye ait bireyin geliştirdiği değerler onun yetiştirildiği ortamla ve kişiliği ile ilişkilidir. Niçin çalışmak istiyorsun? Sorusuna verilen cevaplar çoğunlukla bireyin mesleki değerlerini yansıtır. Ancak insanlar yalnızca para kazanmak için çalışmazlar. Topluma hizmet etmek için, kendini gerçekleştirmek için, yaratıcılığını artırmak için, itibar veya ün kazanmak için, öne çıkmak için, liderlik yapmak için, başarmak için heyecan duymak vardır. Her birimizin meslek yaşamının bize katacağı çok farklı “değerler” vardır. Her birimizin meslek yaşamının sadece para kazanmaya yönelik eylemlerden uluşmadığını; yukarıdakiler gerçekleştirmek içinde çalıştığımızı bilmemiz gerekir.

    Fiziksel Özellikler:

    Birçok meslekte belirleyici olan özelliklerden biri de fiziksel özelliklerdir. Fiziksel yapı; boy ve kilonun yanı sıra, fiziksel dayanıklılık, sağlıklı olma, dış görünüş, ses tonu, konuşma biçimi ve benzeri özellikler birçok meslek için önem kazanmaktadır.

    Aileye Ait Özellikler:

    Meslek seçiminde aileye ait özellikler ailenin ekonomik ve kültür seviyesi, çocuktan beklentisi ve bunu ona yansıtma biçimi, çocuğuna verdiği değer, ailenin ihtiyaçları ve anne-babanın mesleği gibi konuları kapsar.

    Anne-babanın çocuğunun meslek seçimindeki baskıcı-zorlayıcı ve otoriter tutumları, kendilerinin isteyip de gerçekleştiremediği mesleklere baskı ile çocuklarını yönlendirmek istemeleri, çocukların çoğunlukla istemediği bir mesleğe yönelmelerine ve bazen de bir mesleki tatminsizlik duymalarına yol açar. Anne ve babanın çocuklarının ilgi ve yeteneklerine uygun yapacakları meslek seçimlerini desteklemesi beklenir.

    Çocuğun baskı yolu ile yeteneklerinin üstünde bir başarı göstermesini istemek, çoğunlukla çocuğu daha başarılı, atak ve girişimci yapmaz. Bu tavırlar her iki tarafın hoşnutsuzluğu ile sonuçlanır. Anne ve babanın çocuklarına yönelik değerlendirmelerinde daha iyi hissetmelerine ve güven duygusu kazanmalarına yol açar.

    Meslek seçiminde ailenin görevleri şu şekilde sıralanabilir:

    1.      Çocuk ve ergene kendilerini tanıma, ilgi ve yeteneklerini geliştirme fırsatı verme

    2.      Meslek hakkında ön yargı oluşturmama

    3.      Tatillerde çalışma ve iş tecrübesi kazanmaları için yönlendirme, sorumluluk verme

    4.      Mesleki değerlerini (hizmet etme, kendini geliştirme, para kazanma, işbirliği yapma, vb.) geliştirmek için fırsat tanıma

    5.      Okul ve meslek seçiminde baskı yapmama

    Ekonomik ve Çevreye Ait Özellikler:

    Yaşadığımız çevredeki temel mesleki uğraşlar ve bizim onu gözleme ve ondan etkilenme biçimimiz, o mesleği seçmemizde rol oynar. Ülkenin genel ekonomik durumu ve yapılan yeni yatırımlar belirli iş sahalarında açılmasını sağlar. Ekonomik gelişmeler belirli mesleklere olan talebi arttıracaktır. Ekonomik gelime ile beraber yeni gelişen teknoloji yeni mesleki uğraşların ortaya çıkmasına yola açar.

    Mesleklere Ait Özellikler:

    Bir kısım meslekler ekonomik ve toplumsal gelişmeler sonucu ortaya çıkar, daha çok ihtiyaç duyulan, aranan mesleklerden olur. Bu şartlar o mesleğin tanınmış olmasını sağlar. Bazı mesleklerde çalışanlar hep daha itibarlı ve saygın görünür. Parasal kazanç getirisi yüksek olma bir mesleğe duyulan talepleri hep artırmıştır.

    Meslek Seçiminde Neler Dikkat Edilmektedir?

    Meslek seçimi hayatınıza yön veren en önemli kararlardan biri olduğuna göre bireyin önce şu soruların cevaplarını vermesi doğru karar almasını sağlayacaktır.

    Yapmaktan hoşlandığım ve hoşlanmadığım faaliyetler beler? Yetenek ve kapasitemi tanıyor muyum? Gelecekte ne yapmak istiyorum, mesela on yıl sonra kendimi nerelerde görüyorum? Meslekler yeterince tanıyor muyum? Seçmek istediğim meslek yetenek ve ilgilerimle uyuşuyor mu?

    Meslek seçmek isteyenlerin bu sorularına cevaplarını aramaları yanında üniversiteye dayalı meslek edinmek isteyenlerin seçmek istedikleri yükseköğretim programına dair bilgi toplaması, o alanda mezun meslek elemanları ile görüşüp değerlendirme yapması doğru kararlar vermesine yarayacaktı. 

    Yazar : Prof. Dr. Adnan KULAKSIZOĞLU     881 Kez Okundu

    YORUMLARINIZ

    Bu yazı hakkında henüz bir yorum bulunmamaktadır.

    Yorum Yazın


  • Yazarın Diğer Yazıları


  • Mesleki Eğitimde Hizmet Öncesi Ve Hizmet İçi Eğitimin Önemi
  • Üniversite, Meslek Ve Meslek Seçimi
  • Toplumumuzda Mesleğe Verilen Değer Ve Mesleksizlik Olgusu
  • Cebinde Kalem Taşımak
  • Meslek Seçimi, Ygs, Lys Ve Tercih Listesi Hazırlama
  • Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

    Get Adobe Flash player

    Puan Hesaplamaları ve Analizler
    2010 YGS Sonuçlarına Göre Lise Analizleri
    2011 - 2010 Bölümlerin Puan Karşılaştırmaları
    2011 - 2010 SBS Taban Tavan Puan Kıyaslamaları
    2011 YGS-LYS Puan Hesaplaması
    2011 SBS Puan Hesapla
    Sponsorlar
    Fatih Üniversitesi
    Sabah Dershaneleri
    Fem Dershaneleri
    Fatih Koleji
    Anafen Dershaneleri
    Mammamia
    Medya
    Kariyer Penceresi TV
    Dergi
    Destek
    Destek İletişim Bilgileri
    E-Dergimizden Haberiniz Olsun
    Neden E-Dergiye üye olmalıyım ?
    Bilgi güvenliği ve gizliliği